Eenvoud en netheid: een rijke geschiedenis
In de Japanse manier van leven spelen de filosofieën van kanso, het shintoïsme en het boeddhisme een belangrijke rol. Deze tradities benadrukken eenvoud en het weghalen van overbodige dingen om harmonie te bereiken. Gewoonten zoals ordelijkheid in huis en bewust omgaan met bezittingen worden onder andere gepromoot door experts als Marie Kondo. Dit begrip van eenvoud en schoonheid hoort bij de dagelijkse hygiënepraktijken in Japan.
De discipline en netheid die je in Japanse huizen ziet, zijn niet alleen praktisch maar ook filosofisch van aard. Netheid en orde zijn in feite onlosmakelijk verbonden in de hygiëne in de Japanse cultuur. In vergelijking met westerse huizen, waar dit gedrag langzaamaan wordt overgenomen, springt de structurele en functionele aanpak van een schoon huis meteen in het oog.
De genkan: waar buiten stopt en binnen begint
De genkan, een specifieke ruimte in Japanse woningen, scheidt fysiek buiten van binnen. De vloer van deze entree ligt 5 tot 10 cm lager dan de rest van het huis en geeft aan waar bewoners hun schoenen uitdoen. Dat kleine hoogteverschil markeert de scheiding tussen de buitenwereld, vol stof en vuil, en het schone interieur. Wat vroeger een sobere hoek was, heeft nu vaak schoenrekken en kapstokken en is ook sociaal belangrijk geworden.
Het gebruik van de genkan toont respect voor iemands huis en werkt tegelijk als een simpele manier om bacteriële besmetting te verkleinen. Tegenwoordig zijn er oplossingen nodig als er geen traditionele genkan is, bijvoorbeeld bij de Spaanse influencer Alicia Martínez. Zij zette een alternatief systeem op met manden en een schoenenkast naast de deur, zodat regelmaat en netheid behouden blijven.
Wetenschap en hygiënische voordelen
Wetenschappelijk onderzoek, gepubliceerd in 2023 in Environmental Research door de Macquarie University in Sydney, laat zien dat 60% van de binnenhuisdeeltjes van buiten komt. Die deeltjes kunnen sporen van schadelijke metalen zoals lood en zink bevatten, die zich op trottoirs ophopen. Schoenen brengen vaak deze deeltjes, microben en vuil naar binnen, wat het nut van schoenen uitdoen bij de deur verklaart.
Microbiologen waarschuwen ook dat kleding die buiten is gedragen niet in bed gedragen moet worden om kruisbesmetting te voorkomen. Voor schoenen geldt dat waarschijnlijk nog meer, omdat ze vaak direct contact hebben met allerlei vervuiling en bacteriën.
Gezondheidsoverwegingen binnenshuis
Schoenen uitdoen betekent niet per se op blote voeten lopen. In Japan draagt men vaak lichte binnenschoenen of sokken, en microbiologen raden dat zelfs aan om ongewenste infecties zoals voetschimmel te vermijden. Op blote voeten betreedt men binnen meestal alleen tatami-matten (traditionele matten van rijststro).
De ogenschijnlijk eenvoudige gewoonte om schoenen uit te trekken, zoals in Japan, heeft een sterke invloed op hygiëne en mentale helderheid. Door deze simpele praktijk kun je een gezonde en evenwichtige leefomgeving behouden — een les die ook huishoudens elders kan helpen die streven naar meer orde en netheid.
